Mar a dĂșirt mĂ© cheana, ba Ă© an tAthair Mick Gallagher m’uncail, agus nĂ raibh mĂ© ach trĂ seachtainĂ d’aois nuair a thĂĄinig sĂ© go hAcaill mar shagart parĂłiste. ThĂĄinig sĂ© in 1847 trĂ©is tamall a bheith caite aige in Turoc (timpeall 4 mhĂle Ăł ChaisleĂĄn a’Bharraigh ar an mbĂłthar go Baile Mhearaigh) agus tamall eile in OileĂĄn Ăadaigh (atĂĄ idir CaisleĂĄn an Bharraigh agus Cathair na Mart). Is as OileĂĄn Ăadaigh a thĂĄinig sĂ© go hAcaill, agus chuir sĂ© faoi i dteach beag sa gCaiseal (baile i lĂĄr OileĂĄn Acla). Cuireadh caoi ar an teach agus bhĂ sĂ© ina theach breĂĄ compĂłirteach ceanntuĂ ansin. Nuair a fuair na “jumpers” talamh an Chaisil b’Ă©igean don tsagart imeacht, agus thĂĄinig sĂ© go BrĂ©an Ascaill (baile beag timpeall 3 mhĂle Ăł dheas de Ghob a’Choire ar an taobh thiar den sunda).
Ba i ndĂșiche Pike, tiarna talĂșn agus seanathair an Uas. Pike atĂĄ ina chĂłnaĂ timpeall leathmhĂle siar Ăł Ghob a’Choire anois, a bhĂ BrĂ©an Ascaill. BhĂ cairdeas mĂłr idir Pike agus an sagart thrĂ©is go mba ProtastĂșnach Ă© Pike. Chaith sĂ© fear amach as a theach i mBrĂ©an Ascaill agus thug sĂ© an teach don Ath. Mick, ach thĂłg sĂ© teach don fhear a chuir sĂ© amach. Go deimhin, bhĂ Pike an-fhlaithiĂșil le m’uncail (An tAth. Mick). Thug sĂ© ocht n-acra talĂșn dhĂł ag sĂ©ipĂ©al Chill Damhnait, agus chuir sĂ© fĂĄl air. TĂĄ sĂ© le feiceĂĄil inniu, tĂĄ sĂ© ar an taobh Ăł dheas den tsĂ©ipĂ©al, agus tĂĄ sĂ© roinnte in ocht straidhp anois. MĂĄ chomhaireann tĂș ocht straidhp sĂos Ăłn sĂ©ipĂ©al tiocfaidh tĂș chuig dĂog aitinn. Ba talamh iad na hocht straidhp sin a thug Pike do m’uncail. Ba sĂĄr-mharcaĂoch Ă© an tAth. Mick agus bhĂodh capall maith aige i gcĂłnaĂ, BhĂ capall glas aige uair amhĂĄin agus ba bhreĂĄ an beitheach Ă©. TĂĄ pictiĂșr den tsagart ag marcaĂocht an chapaill ghlais thĂos tĂ Phike fĂłs (teach Pike, leathmhĂle taobh thiar de Ghob a’Choire). TĂĄ an teach ina raibh m’uncail ina chĂłnaĂ ann le feiceĂĄil fĂłs thĂos ag an gcladach i mBrĂ©an Ascaill. Is teach ceannslinne dhĂĄ stĂłr atĂĄ anois ann, ach nuair a bhĂ m’uncail ina chĂłnaĂ ann nĂ raibh ann ach teach ceanntuĂ. ScanlĂĄn atĂĄ ina chĂłnaĂ anois ann.
Author: Jane
MiceĂĄl a MĂĄlaâ(Michael Gallagher) (1941)
Ba Ă© an Michael Gallagher seo athair m’athar, agus ba Ă© an tAthair Michael Gallagher a mhac agus dearthĂĄir m’athar. Tommy Gallagher a bhĂ ar m’athair. BhĂ mo sheanathair an-mhaith as. BhĂ hĂșicĂ©ara aige agus bhĂodh sĂ© ag iascach an mhĂol mhĂłir. ThĂ©adh sĂ© go TĂr Chonaill ag ceannacht stocaĂ agus dĂĄ ndĂol, ach nĂ raibh tada le spĂĄrĂĄil aige i dtosach. LĂĄ amhĂĄin agus Ă© ina fhear Ăłg ar an gCorrĂĄn anseo, thĂĄinig strainsĂ©ara isteach agus dĂșirt sĂ© gur theastaigh cĂșpla pĂ©ire stocaĂ uaidh ach nĂĄ raibh aon airgead aige. DĂșirt mo sheanathair leis “NĂ aithnĂm tĂș, bhfuil bannaĂ ar bith agat?” “Mac DĂ©” arsa an strainsĂ©ara, agus uaidh sin amach bhĂ an t-airgead dĂĄ charnadh isteach ag m’athair, agus nĂ fhaca sĂ© lĂĄ bocht ina dhiaidh sin gur cailleadh Ă©. Nuair a bhĂ a mhac, an tAthair Michael i gColĂĄiste Mhaigh Nuat, bhĂodh lĂĄ sa mbliain a dtĂ©adh na haithreacha ar cuairt chuig a mic sa gcolĂĄiste. BhĂodh fĂ©asta mĂłr acu agus is amhlaidh a bhailĂodh na haithreacha luach an dinnĂ©ir eatarthu fĂ©in. Uair dĂĄ raibh mo sheanathair ag an dinnĂ©ar agus a tosnaĂodh ar an airgead a bhailiĂș, sheas mo sheanathair suas agus dĂșirt sĂ© “NĂĄ bacaigĂ leis, glanfaidh mise an scĂłr inniu”.
ScolĂĄireacht an GhallchĂłirigh (1941)
Fear de ChallchĂłirigh ThĂr an Ăir (baile fearann idir Maolraithnigh agus Baile UĂ FhiachĂĄin a bhĂ ina shagart parĂłiste i MeiriceĂĄ, agus bhĂ go leor dĂĄ ghaolta as Baile Chruaiche agus Acaill ina gcĂłnaĂ san ĂĄit chĂ©anna, agus bhailĂodar go leor airgid dĂł. Ba de mhuintir Campbell a mhĂĄthair. BhĂ an t-airgead le caitheamh chun oideachas a chur ar GhallchĂłirigh Acla, Bhaile Chruaiche agus ThĂr an Ăir chun a bheith ina sagairt, agus aon airgead a bheadh fĂĄgtha le dhul go TĂr Chonaill chuig sliocht na nGallchĂłirigh ansin. Fuair go leor dena GallchĂłirigh – ach nĂ mba GallchĂłirigh uilig iad; ba dena GallchĂłirigh cuid dena mĂĄithreacha – an scolĂĄireacht ach deamhan duine acu a chuaigh ina shagart. Ba mac garda as Baile UĂ FhiachĂĄin an chĂ©ad duine ar dĂ©anadh sagart de as an scolĂĄireacht, ach nĂ mba GallchĂłireach eisean.
ThĂĄinig an sagart a d’fhĂĄg an t-airgead ar cuairt ar ThĂr an Ăir, agus chuaigh sĂ© go hAcaill thrĂn gCorrĂĄn agus ar ais arĂs go TĂr an Ăir de shiĂșl a chos. BhĂ sĂ© chomh gortach agus nach gcaithfeadh sĂ© pingin rua, agus nĂ haon ionadh go raibh airgead aige. DĂ©anadh sagart den Ath. Gallagher seo am Ă©igin trĂ©is m’uncail (an tAth. Michael Gallagher) agus is trĂ© mholadh an Ath. Michael a fuair sĂ© an ĂĄit i MeiriceĂĄ. ChĂșns bhĂ sĂ© sa mbaile ar saoire nĂor thug sĂ© pingin rua dĂĄ chairde nĂĄ nĂor fhĂĄg sĂ© tada acu ina Ășchta. Fuair roinnt mhaith de GhallchĂłirigh Acla an scolĂĄireacht, ach tharla rud Ă©igin do chuile dhuine riamh acu roimh a n-oirdniĂș, agus nĂ raibh Ă©inne acu ina sagart dĂĄ bharr. Caithfidh sĂ© go bhfuil mallacht nĂł mĂ-ĂĄdh Ă©igin air.
TĂłgĂĄil na mhainistreach i mBun a’ Chorraigh (1941)
Is cuimhin liom nuair a thĂĄinig na manaigh go Bun a’ Chorraigh (baile beag i lĂĄr Acla), agus is beag nĂĄ raibh sĂ© ina throid nuair a bhĂodar ag bailiĂș na gcloch don mhainistir. Ba ar thalamh GhallchĂłir (ĂșinĂ©irĂ an tĂ Ăłsta atĂĄ ar cĂos ag Michael Lyons anois), os cionn an bhĂłthair ag an droichidĂn, a bhĂ na clocha bailithe lena dtabhairt sĂos go Bun a’ Chorraigh, an ĂĄit a rabhadar chun an mhainistir a thĂłgĂĄil. ThĂĄinig muintir an Chaisil agus Bhun a’Chorraigh leis an manaigh a stopadh na clocha a thabhairt anuas. Nuair a chuala muintir an ChorrĂĄin an scĂ©ala thĂĄinigeadar anuas faoina gcuid caiple agus asail agus cairteanna, chun na clocha a thabhairt sĂos do na manaigh.
Ba bhean Ăł thaobh an Chloch MhĂłir, Grace Gallagher, a rug ar an gcĂ©ad chloch, agus ansin lean fear darbh ainm PatĂn Ă agus fear dena NuallĂĄin. Ba de mhuintir an Ath. Gallagher Ă Grace Gallagher (fĂ©ach sliocht ar an Ath. Gallagher). Nuair a chonaic muintir an Chaisil agus Bhun a’ Chorraigh go raibh muintir an ChorrĂĄin dhĂĄirĂre, chuadar abhaile agus tĂłgadh an mhainistir.
Bliain nĂł dhĂł thrĂ©is do m’uncail (An tAth. Michael Gallagher) a theacht go hAcaill a tĂłgadh an mhainistir. Is san mbliain 1847 a thĂĄinig an tAth. Gallagher go hAcaill. BhĂ furmhĂłr mhuintir Bhun a’ Chorraigh agus an Chaisil ina “soupers” ag an am, agus sin Ă© an chĂșis nĂĄ raibh aon fhĂĄilte acu roimh an mainistir i mBun a’ Chorraigh. Ach ba Chaitlicigh dĂlse iad furmhĂłr mhuintir an ChorrĂĄin, agus thĂĄinigeadar chun cabhrĂș leis na manaigh. Thug an tEaspag ordĂș go mbeadh cĂ©ad mĂle fĂĄilte, fuĂollach le n-ithe agus leaba na hoĂche ag fear an ChorrĂĄin an t-achar agus a bheadh an mhainistir ann. NĂl fhios agam an bhfuil sin amhlaidh i gcĂłnaĂ mar tĂĄ an saol athraithe, agus nĂ bhĂonn daoine ag taisteal fada de shiĂșl a gcos mar a bhĂodh fadĂł.
Muilinn Bhéal Fearsad (1941)
BhĂ ch’aon cheann acu in aice an tsĂ©ipĂ©il ar an taobh Ăł dheas, san ĂĄit a bhfuil na haibhneacha ag dĂ©anamh a mbealach go cladach. Ba le teallach dena Heverins as Iorrus (as Dubh Loch b’fhĂ©idir, s.m) iad. TĂĄ cuid dĂĄ sinsear i gcĂłnaĂ i mBĂ©al Fearsad fĂłs, agus bhĂ duine dena fir pĂłsta ag inĂon PhatchacĂł. Ba le haghaidh meilt choirce ceann dena muilinn agus nĂ raibh sa gceann eile ach ceann beag le haghaidh ramhrĂș flainnĂn. Ba Ă© ceann an choirce ba ghaire don tsĂ©ipĂ©al. TĂĄ sĂ© os cionn leathchĂ©ad bliain Ăł stop an ceann mĂłr ach bhĂ an ceann beag ag obair suas go dtĂ timpeall scĂłr bliain Ăł shin.
PatchacĂł (1941)
BhĂ inĂon PhatchacĂł pĂłsta ag duine dena Heverins go mba leo an muileann, (bhĂ an muileann i mBĂ©al Fearsad in aice na hĂĄite a bhfuil Teach an Phobail faoi lĂĄthair, agus tĂĄ BĂ©al Fearsad gar do Ghob a’ Choire). Pat McNeela a bhĂ ar PhatchacĂł, agus b’as TĂłin re Gaoith nĂł an ClagĂĄn (i mBaile Chruaiche Ăochtair) Ă©. BhĂodh sĂ© leis an gCaiptĂn Ă MĂĄille; bhĂ sĂ© ina fhear farraige nĂ b’fhearr nĂĄ an CaiptĂn, ach nĂ raibh stiĂșradh an ChaiptĂn aige, agus is annamh a thĂ©adh an CaiptĂn chun farraige dĂĄ oireasa.
An tAthair MĂcheĂĄl Ă GallchĂłir
Sa mbliain 1847, bliain an ghorta, cuireadh an tAth. Mick i gceannas parĂłiste Acla. BhĂ misiĂșn Nangle i mbarr a rĂ©ime. BhĂ cĂĄil oibre Mhick ar son a phobail sroichte go hAcaill, agus thosaigh Nangle agus a lucht leanĂșna dĂĄ chrĂĄ agus dĂĄ chiapadh ar chuile bhealach. Chuir an tAth. Mick faoi sa gCaiseal mar go m’shin Ă© an ĂĄit b’fheiliĂșnaĂ dĂł chun freastal ar an bpobal, agus rinne Nangle chuile iarracht Ă© a dhĂbirt ach chinn air. NĂ raibh aige le dĂ©anamh ach an ĂĄit a cheannacht Ăł O’Donnelly Bhaile UĂ FhiachĂĄin, agus ansin d’Ă©irigh leis an sagart a chur as seilbh. B’Ă©igean dĂł imeacht as an gCaiseal agus chuir sĂ© faoi i dTeach an MhĂĄma. Ach fiĂș amhĂĄin ansin fĂ©in lean na ciapadĂłirĂ Ă©, agus briseadh anuas an staighre agus an sagart inairde an tĂ. Ghoill na bealaĂ cama Nangle fiĂș amhĂĄin ar dhaoine ĂĄithrid i gChumann ProtastĂșnach Acla, agus thug William Pike as Doire an RĂ pĂosa beag talĂșna don tsagart i mBrĂ©an Ascaill chun tĂłgĂĄil air.
DĂĄla OileĂĄn Ăadaigh, nĂor spĂĄrĂĄil an tAth. Mick Ă© fĂ©in, d’oibrigh sĂ© luath agus mall ar son a phobail. Go deimhin fĂ©in, dĂ©anadh clĂĄirĂneach de trĂĄth a raibh sĂ© ag freastal ar dhuine dĂĄ phobal. Chaith an capall Ă© agus Ă© ar a bhealach chun an Ola Dheireannach a chur ar fhear a bhĂ ag fĂĄil bhĂĄis i mBaile an Ghleanna sa gCorrĂĄn, agus briseadh a ghlĂșin. Ăn lĂĄ sin amach, b’Ă©igean dĂł dhĂĄ mhaide a bheith aige. Ar ĂłcĂĄid eile, glaodh go Dubh Ăige air ag a haon a’ chlog ar maidin chun freastal ar fhear bhĂ ag fĂĄil bhĂĄis, agus de bhrĂ nach raibh aon bhĂłthar go Dubh Ăige ag an am d’iarr sĂ© ar shean-MhaitiĂș Heaney Ă© a thionlacan. Ach nuair a bhĂodar imithe chun bealaigh, thĂĄinig dream eile ar a lorg chun freastal ar dhuine tinn i Maigh Mhuilinn sa gCorrĂĄn, agus sar ar chasadar-san abhaile dĂșradar le cailĂn an tsagairt go lasfaĂ tine i Maigh Mhuilinn dĂĄ mbeadh gĂ©ar-ghĂĄ leis an sagart an oĂche sin.
Nuair a d’fhill an sagart agus MaitiĂș as Dubh Ăige bhĂ an tine le feiceĂĄil i Maigh Mhuilinn, agus nuair a hinsĂodh a brĂ don tsagart nĂ dhearna sĂ© ach an capall a shrathrĂș agus imeacht ar cosa in airde go Gob na Fearta trasna Ăł Mhaigh Mhuilinn. Thug sĂ© aghaidh an chapaill sa taoille, agus shnĂĄmh sĂ© Ă© trasna an leathmhĂle farraige gur thĂĄinig sĂ© i dtĂr ar Ghob na nAistrĂ. BhĂ sĂ© dĂreach in am leis an Ola Dheireannach a chur ar an bhfear a bhĂ ag sĂ©aladh. Is mĂłr an seans dĂĄ dtĂ©adh sĂ© bĂłthar BhĂ©al Fearsad a bhĂ nĂos sĂĄbhĂĄilte ach nĂos faide, go mbeadh an t-othar sĂ©alaithe gan an Ola Dheireannach.
Ba shin Ă© an tAthair Mick Gallagher, ceann dena daoine ba chlĂșitigh in Acaill, nĂĄr spĂĄrĂĄil Ă© fĂ©in lĂĄ nĂĄ oĂche ar son a phobail, agus dĂĄla an Chruthaitheora, go mba Ă© a shearbhĂłnta dĂlis Ă©, nĂ raibh fabhar aige leis an saibhir thar an daibhir. Ba le dea-chroĂ ba mĂł a shaothraigh an tAth. Ă GallachĂłir dĂĄ phobal, mar go rabhadar beo bocht, agus gur beag an tuarastal a bhĂodar i ndon a Ăoc. NĂ raibh ach ÂŁ5 i dtuarastal na bliana ar fad in Acaill Uachtair uair amhĂĄin, agus murach acmhainn a athar nĂ mhairfeadh an sagart dĂșthrachtach ar an SoiscĂ©al. Uair eile, nĂ raibh ach 15/- i mbailiĂșchĂĄn na CĂĄsca ar Acaill Ăochtair, agus thug sĂ© an bailiĂșchĂĄn iomlĂĄn d’fhear bocht le fĂłirithint ar a mhuirĂn.
An t-achar agus a bhĂ sĂ© ina chĂłnaĂ i mBrĂ©an Ascaill, d’fhostaĂodh sĂ© beirt fhear chuile earrach chun a phaiste beag talĂșn a chur. Ba chuid dĂĄ ndualgas a dhul sa gcladach agus feamainn a bhaint ar na carraigreacha chun leasĂș a chur ar na fataĂ. Earrach amhĂĄin, thug na fir a bhĂ ag obair don Ath. Mick bĂĄd leo chomh fada leis an gcladach taobh thiar d’ĂĄras Chormaic ar an gCorrĂĄn. Ba Ă© Cormac an tiarna talĂșn, agus d’fhĂĄg duine dena fir an bĂĄd chun feamainn a bhaint ar mhullĂĄn bĂĄite. DĂșirt Cormac go mba leis fĂ©in an mullĂĄn agus an fheamainn a bhĂ air, agus chuir sĂ© an dlĂ ar an Ath. Mick de bharr bradaĂle agus damĂĄiste. DhealrĂłdh sĂ© go mb’aisteach an beart le dĂ©anamh ag tiarna talĂșn Caitliceach Ă© seo, ach bhĂ an tAth. Mick go lĂĄidir in aghaidh tiarnas talĂșn, agus b’fhada le Cormac go mbainfeadh sĂ© a shĂĄsamh amach. DĂĄla cĂșis eile a tugadh in aghaidh an Ath. Mick, bhĂ an cĂĄs ag gabhĂĄil Ăł chĂșirt go cĂșirt go dtĂ go raibh cĂșpla cĂ©ad punt cosnaithe aige sa deireadh, agus trĂ©is gur ofrĂĄil Cormac an cĂĄs a rĂ©iteach ar shuim bheag, nĂ ghlacfadh an tAth. Mick, a cheap gur aige fĂ©in a bhĂ an ceart, lena rĂ©iteach, agus sa deireadh thiar caitheadh an cĂĄs amach. DĂĄ bhrĂ sin, chaith an tAth. Mick a chostais dlĂ fĂ©in a Ăoc, agus arĂst ar ais sĂ©n t-athair a thĂĄinig i gcabhair air, ach fĂ©n am go raibh na fiacha Ăoctha bhĂ an sparĂĄn an athar spĂonta.
BhĂĄsaigh an tAth. Mick Gallagher go rĂ©asĂșnta Ăłg, gan aige ach an trĂ scĂłr bliain, ach bhĂ a chuid blianta ar an misiĂșn an-chrua, agus mharaigh sĂ© Ă© fĂ©in ar son an phobail. Dar ndĂłigh, bhris sĂ© caipĂn a ghlĂșnach le linn dĂł a bheith ag freastal ar othar, agus de bharr droch-aire, agus gan Ă© ag tabhairt aon deis di feabhsĂș ceart, thĂĄinig sĂ roimhe go mĂłr sna blianta deireannacha.
Ar an 2Ăș lĂĄ de MhĂ MheĂĄn FhĂłmhair 1867 bhĂĄsaigh an tAthair Mick Gallagher. Nuair a shroich an scĂ©ala an pobal, thĂĄinigeadar ina sluaite; Ăł Dhubh Eacha go CorrĂĄn, Ăł Acaill Beag go TĂłin re Gaoith, chun a n-omĂłs dĂĄ sagart dĂlis a thaispeĂĄint, agus chun suaimhneas sĂoraĂ dĂĄ anam a Ă©ileamh ar Dhia ina dteanga dhĂșchais Ghaeilge. Sar ar bhĂĄsaigh sĂ©, chuir sĂ© a mhian gur i dteannta a athar agus a dhearthĂĄr i gCill Damhnait a chuirfĂ Ă©, ar phĂĄipĂ©ar. Ar lĂĄ na sochraide rinne an Ath. Richard Prendergast iarracht Ă© a chur i dTeach Pobail Chill Damhnait, ach chuir William Pike ina choinne, agus nĂ raibh aon mhaith aige ann go gcomhlĂonfaĂ tĂ©armaĂ an Ășchta. Cuireadh an tAth. Mick sa gcrĂ© i sean-reilig Chill Damhnait i dteannta a athar agus a dhearthĂĄr.
Iascairà an Chorråin (© An Mayo News)
Ar an 14Ăș Nollaig seo caite, thĂłg FĂłrsaĂ ShaorstĂĄit Ăireann bĂĄid iascaigh iascairĂ an ChorrĂĄin, Acaill, agus tugadh go CĂ©ibh Chathair na Mart iad, ĂĄit a bhfuileadar coinnithe Ăł shin. TĂĄ sĂ© cloiste againn go bhfuil na hiascairĂ sin a bhfuil cosc orthu a mbeatha a shaothrĂș ar anchaoi, agus go bhfuil Comhairleoir Ceantair Theach na mBocht Chathair na Mart chun fĂłirithint a lorg dĂłibh. BreathnaĂonn sĂ© aisteach go mbeadh na bĂĄid coinnithe chomh fada sin. Is i lĂ©ig atĂĄ siad ag dul ceangailte i gCĂ©ibh Chathair na Mart, agus is mĂłr an seans nach fiĂș trĂĄithnĂn cuid dena bĂĄid sin anois. TĂĄ sĂșil againn go dtabharfaidh siadsan a bhfuil an cumhacht acu aird ar an scĂ©al seo. Is uafĂĄsach an chailliĂșint dena hiascairĂ bochta seo a gcuid bĂĄd a bheith tĂłgtha le linn sĂ©asĂșr iascaigh an troisc.
Sin tuairisc a tĂłgadh Ăłn Mayo News, 10Ăș MĂĄrta 1923. Fuair muid amach gur thĂłg Arm an SaorstĂĄit nĂł na DubhchrĂłnnaigh ocht mbĂĄd Ăłn gClochĂĄn, agus tĂĄ cuimhne ag roinnt seandaoine ar an lĂĄ sin, agus a bheith ag breathnĂș ar na bĂĄid ag dul soir go Cathair na Mart, ceann i ndiaidh an chinn eile. Siad na bĂĄid a tĂłgadh nĂĄ bĂĄd MhĂcheĂĄl SheĂĄin, MhĂcheĂĄl Jim, MhĂcheĂĄl an TĂĄilliĂșra, Phat Liam, Pheaits MĂłr, James Mhaud, Phat MhĂcheĂĄil. Tugadh na bĂĄid ar ais agus hĂocadh ÂŁ8 cĂșiteamh leis na hiascairĂ.
Don Oir. James Dwyer, S.P ACAILL I.T.
A Oirmhinnigh Uasail,
chun mĂ© fĂ©in a shaoradh, sĂlim go bhfuil sĂ© riachtanach an drochbhail a chuir tĂș orm DĂ© Domhnaigh sĂ© caite ag an Aifreann a chur os comhair an phobail, i dteannta an Ășdair feirge a thug mĂ© dhuit. TĂĄ fhios agat gur fear mĂ© a mhaireann ar mo thionscal, agus dar ndĂłigh meĂĄim agus Ăocaim le chuile dhuine is cuma cĂ©n creideamh atĂĄ aige, chomh fada agus atĂĄ sĂ© ionraic ina ghnaithĂ. DĂĄ bhrĂ sin, dhĂol mĂ© roinnt fataĂ le lucht an CholonaĂ, beart a d’Ăoc tĂș go mĂthrĂłcaireach orm ag an Aifreann, trĂ mo mhaslĂș agus mo mhallachtĂș, agus trĂ mo dhĂbirt as an SĂ©ipĂ©al os comhair an phobail mar a dhĂ©anfĂĄ le eiriceach. Go deimhin, nĂ thabharfainn milleĂĄn dhuit mallacht a chur orm dĂĄ mbeinn chun mo chreideamh a athrĂș, dĂreach mar a dhĂ©anann tĂș le chuile dhuine eile a iompaĂonn ina PhrotastĂșnach, ach nĂ hamhlaidh an cĂĄs dhomsa. NĂ dhearna mĂ© ach luach a gcuid airgid a thabhairt dĂłibh dĂreach mar a dhĂ©anfainn le Ă©inne eile, agus fĂ©adfaidh tĂș a bheith ag lĂ©amh na mallacht go lĂĄ philib a’ chleite ach, nĂ choiscfidh tĂș mĂ©, mar tĂĄ mĂ© cinnte nach ligfidh Dia dhĂłibh titim orm sa gcĂĄs ina bhfuil mĂ©.
Anois, Ăł tharla gur bhain tĂș asam Ă©, cuirfidh mĂ© do thrĂ©ithe suaracha, do chaitheamh anuas ar dhaoine, os comhair an phobail. TĂĄ fhios agat an uair dheiridh a raibh na faoistinĂ agat in mo theach-sa go ndeacha tĂș go dtĂ an chĂ©ad bhaile eile, agus gur dhĂșirt tĂș leis na comharsan go raibh sĂșil agat go gcaithfidĂs nĂos fearr leat nĂĄ mar a chaith mise; nach raibh tĂș ariamh i dteach chomh suarach, gur thug mĂ© ocras duit fĂ©in agus dona caiple. Thug tĂș Ă©itheach, agus tĂĄ T. & R. & M’G, triĂșr duine uasal a thug mĂ© chun dinnĂ©ir le comhluadar a dhĂ©anamh leat ar an ĂłcĂĄid sin, mar fhianaise agam. TĂĄ fhios agat gur ar an Aoine a thit sĂ© agus nach bhfĂ©adfĂĄ feoil a ithe. DĂĄ bhrĂ sin, rĂ©itigh mĂ© lang saillte le haghaidh do dhinnĂ©ir agus neart fuisce, agus thug mĂ© neart arĂĄin agus ime agus tae dhuit le haghaidh do bhricfeasta agus do shuipĂ©ir, agus ina dhiaidh sin an oiread puins agus a bhĂ tĂș ĂĄbalta a Ăłl, agus fuair na caiple neart fataĂ, mar nĂĄ raibh aon choirce le fĂĄil. agus sĂ© a raibh de bhuĂochas agat orm nĂĄ a bheith ag caitheamh anuas orm taobh thiar de mo dhroim.
Is mise, a Dhuine Uasail,
Patrick McHugh,
DĂșn Eibhir, 5 IĂșil, 1839.
PĂĄdraig S. Ă MĂĄille
Ba Ă© Patrick J. O’Malley, iar-uachtarĂĄn an Cleveland AFL-CIO Federation of Labour, an ceannaire ceardchumainn ba chumhachtaĂ sa gcathair trĂĄth den tsaol. BhĂ sĂ© ag baint cĂ©im i ndiaidh cĂ©ime amach san United Auto Workers nĂł gur shroich sĂ© post an stiĂșrthĂłra rĂ©igiĂșnach, post a choinnigh sĂ© ar feadh naoi mbliana dĂ©ag nĂł gur Ă©irigh sĂ© as obair i 1968.
Tugadh an tUasal Ă MĂĄille as PĂĄirc Fairview chuig ospidĂ©al Lakewood DĂ© Domhnaigh de bharr taom croĂ agus bhĂĄsaigh sĂ© ansin innĂ©. BhĂ sĂ© cheithre scĂłr bliain. Ba mac feilmĂ©ara beag as Co. Mhuigheo, Ăirinn, Ă©, a fuair a chĂ©ad-amharc ar cheardchumannachas nuair a bhĂ sĂ© ag obair i mianaigh guail Shasana, agus gan d’aois aige ach seacht mbliana dĂ©ag. Cheithre bliana ina dhiaidh sin d’imigh sĂ© go Cleveland, ĂĄit a raibh a thriĂșr deirfiĂșr curtha futhĂș, ach nĂor fhĂĄg sĂ© an chanĂșint nĂĄ an tadhd ina dhiaidh, cĂ© is moite gur mhaolaĂodar leis na blianta. Ba cheannaire dĂreach a raibh ligean chuige agus uaidh aige Ă©, agus mĂĄ bhuail tadhd fĂ©in Ă© ba ghearr uaidh a leithscĂ©al a ghabhĂĄil, a dĂșirt sean-chomhleacaĂ leis.
Fuair sĂ© saorĂĄntacht MheiriceĂĄ ar an 22Ăș d’Eanair 1932. BhĂ sĂ© ina bhall d’Arm na Poblachta, ag troid na Sasanach, ach sin trĂ©imhse dĂĄ shaol nach labhraĂodh sĂ© air. I seomra poist an Plain Dealer a fuair sĂ© a chĂ©ad phost anseo. D’inis sĂ© fĂ©in do thuairisceoir faoina bhriseadh as an bpost sin agus as trĂ cinn eile gairid ina dhiaidh de bharr a chuid tadhda. I 1928 fuair sĂ© post mar chlĂ©ireach liostĂĄla agus maor ama. Nuair a heagraĂodh ceardchumann an tsean-CIO ann chĂșig bhliana ina dhiaidh sin, bhĂ sĂ© ar cheann dena chĂ©ad daoine a chuaigh isteach ann. Ba shin ba tĂșs lena bhlianta fada ag plĂ© leis an gCeardchumannachas. BaistĂodh Cumann ĂitiĂșil 32 den UAW ar cheardchumann White, agus nĂ raibh post oifigigh ag imeacht nach bhfuair an Uasal Ă MĂĄille i rith na mblianta. BhĂ sĂ© ina uachtarĂĄn pĂĄirt-aimseartha ar an Cleveland Federation of Labour Ăł 1958 go 1968, ach nuair a d’Ă©irigh sĂ© as a phost mar stiĂșrthĂłir rĂ©igiĂșnach an UAW i 1968, ceapadh ina uachtarĂĄn lĂĄn-aimseartha Ă©. Aisteach go leor, ba i 1968 a tharraing an UAW amach as an AFL-CIO nĂĄisiĂșnta, agus dĂ©anadh ball den International Association of Machinists don Uasal Ă MĂĄille, chun go mbeadh sĂ© i dteideal an phoist is airde, post a choinnigh sĂ© go tĂșs na seachtĂłidĂ. BhĂ sĂ© ina leas-uachtarĂĄn freisin ar an Ohio AFL-CIO.
D’imir sĂ© sacar le Celtics sna chĂ©ad bhlianta dĂł i Cleveland, agus mhĂĄirseĂĄil sĂ© i bparĂĄideanna LĂĄ le PĂĄdraig ag casadh na bpĂopaĂ i mbanna mĂĄirseĂĄla. Ba Ă© a bhĂ mar ard-mhaor ar an bparĂĄid i 1959. Bhronn an Greater Cleveland Knights of Columbanus Duais Chathartha air i 1964, agus i 1968 d’ainmnigh an Irish Good Fellowship Club ina Irish Good Fellow Ă©. BhĂ sĂ© ar bhord a lĂĄn grĂșpaĂ cathartha agus leasa shĂłisialta, agus i 1970 cuireadh i gceannas ard-ghiĂșirĂ© an chontae Ă© do thĂ©arma MheĂĄn FhĂłmhair. Sa mbliain 1967 bhronn an United Appeal of Greater Cleveland duais seirbhĂse oirirc air. TrĂ©is Ă©irĂ as obair dĂł chaith sĂ© chĂșig bhliana ar bhord achomhairce criosĂĄla PhĂĄirc Fairview. BhĂĄsaigh a bhean Mary, trĂ©is trĂ bliana agus leathchĂ©ad a bheith caite pĂłsta acu, i 1981. D’fhĂĄg sĂ© beirt inĂon, Patricia Ratty agus Nancy McNamara, ina dhiaidh, i dteannta le deichniĂșr garchlainne, triĂșr iar-gharchlainne, agus triĂșr deirfiĂșr, Mary, Annie agus Betty. Beidh an tseirbhĂs ag 10.00 a.m. in Eaglais Caitliceach N. Angela Merici, 20970 Br. Lorain, PĂĄirc Fairview.
